Á þessari síðu fer fram eftirgrennslunarnám (PBL = Problem Based Learning)
í samvinnu allra þáttakenda í námskeiðinu. Þáttakendur eru beðnir að veita upplýsingar um framkvæmd móðurmálskennslu hver í sínu byggðarlagi og lýsa vandamálum og framförum í sambandi við hana. Vinsamlegast sendið inn lýsingar ykkar hér. Þær verða síðan birtar á þessari síðu. Sendið einnig inn tillögur að umræðuefnum, greinar og ábendingar um fleiri tengla og rit.

Til þín, sem stundar íslenska móðurmálskennsku erlendis: Vinsamlegast sendu inn stuttan pistil um fyrirkomulag á móðurmálskennslu á dvalarstað þínum hér.

 Það eru fimm ár síðan  Adda Steina Björnsdóttir guðfræðingur hleypti skólanum af stokkunum og fékk inni fyrir hann í safnaðarheimili dönsku kirkjunnar í Brussel.  Hann var fyrst hefðbundinn sunnudagaskóli en fljótlega fóru foreldrar að krunka sig saman og byrjað var að uppfræða og kenna íslensku með hjálp þriggja ágætra kennara,Iðunnar Steinsdóttur, Borgþórs Arngrímssonar og Guðrúnar Einarsdóttur, sem öll eru nú flutt aftur til Íslands.

 Á sjötta tug íslenskra barna sækja skólann reglulega, sem er á við meðal skóla úti á landsbyggðinni. Í fyrra var kennt tíu sinnum yfir veturinn, en í kjölfar skoðanakönnunar, sem gerð var meðal foreldra á vormisseri 1998 var skóladögum fjölgað og er skóli nú haldinn tólf sinnum yfir veturinn og hefst stundvíslega kl 11 á sunnudagsmorgnum og stendur í tvær kennslustundir.  Yngstu börnin, frá tveggja ára aldri fara í samverustund, sem Dröfn Ólafsdóttir fóstra og Álfheiður Hanna Friðriksdóttir píanóleikari og söngnemi stjórna.  Þar er mikið sungið, lesnar sögur, farið í alls kyns leiki og föndrað. Börn frá 6 til 10 ára aldurs eru undir stjórn tveggja reyndra kennara, Marion Wicehert og Jónínu Völu Kristinsdóttur, 10-12 ára krökkunum kennir Guðrún Vilmundardóttir, leiklistafræðingur sem einnig kenndi við skólann í fyrra.Ólína Ásgeirsdóttir, sem er myndmenntakennari að mennt, kennir svo elsta hópnum, sem eru unglingar frá 13 - 15 ára. Auk ofangreindra hefur Erna Árnadóttir kennari kennt í forföllum.

 Reynt hefur verið að fylgja námsefni í íslensku sem jafnaldrar barnanna á Íslandi eru að glíma við en oft standa kennarar andspænis því að gott kennsluefni er ekki til fyrir þann stóra hóp íslenskra barna, sem dvelja til lengri eða skemmri tíma fjarri heimalandinu, Íslandi.  Í vetur hefur auk hefðbundins kennsluefnis verið reynt að kynna islenskar bókmenntir. Hjá yngri krökkunum  6-10 ára hefur verið fjallað um íslensku tröllin og nú síðast jólasveinana.  Meðan eldri krakkarnir 11 og 12 ára hafa fengið smátilsögn í Halldóri Laxnes og m.a. leiklesið kafla úr Sölku Völku og Íslandsklukkunni.  Unglingarnir undir handleiðslu Ólínu Ásgeirsdóttur gáfu út blað helgað jólahaldi í samvinnu við hina krakkana í skólanum og fylgir það hér með.

 Nýlega barst skólanum höfðingleg gjöf frá utanríkisráðherra, Halldóri Ásgeirssyni,  um 100 bókatiltar m.a. hljóðbækur og myndsnældur.  Gunnar Snorri Gunnarsson sendiherra afhenti það formlega skólanum við upphaf hans 11.október síðastliðinn.  Safnið er til húsa í sendiráði Íslands og er opið á föstudagsmorgnum auk þess sem lánað er út á skóladögum.  Nú er því kominn vísir að íslensku bókasafni í Brussel og eftir útlánum að dæma hefur það slegið í gegn hjá yngstu kynslóðinni.
                                                                                    Steinunn Harðardóttir

"Sæll Grettir og kærar þakkir fyrir bréfið.  Það stendur heima að það hefur
verið erfitt að fá enhvern til að taka að sér svona fjarkennslu.  Reyndar
hafa aðstæður breyst dálítið hér í Namibíu frá því að við byrjuðum fyrst að
koma svona kennslu á fót.  Breytingarnar eru helst fólgnar í því að börnum
hér fækkar stöðugt.Á tímabili varu hér um um 15 til 20 börn að ræða en núna hefur þeim fækkað niður í 9 og fækkar enn um næstu áramót.  Þá verða bara eftir um 6.  Eftir áramót koma þó fimm nýjar fjölskyldur hingað en ég veit ekki hve mörg börn. Þessi 6 sem eftir eru eru á aldrinum 7-13 ára. Einnig eru íslensk börn í Swakopmund og Luderits.  Fjölda þeirra og aldur get ég ekki sagt til um. ICEIDA er með starfsemi í Malawi og Mosambik en þar eru engin börn sem stendur mér vitanlega.  Bæði í Malawi og Mósambik er möguleiki á tengingu við alnetið...."

"....Skólamálum hér í Namibíu er þannig háttað að grunnskólar eru ríkisstyrktir
en einkareknir. Það er skólaskylda en ekki fast gengið eftir því svo sum
börn fara ekki í skóla. Það eru einir fjórir grunnskólar hér í Walvis Bay.
Einn enskur einn þýskur og einn Africaan og einn svartur. Nöfnin eru
tilkomin vegna þess að í enska skólanum var fyrir sjálfstæðið eingöngu kennt
á ensku í africaan skólanum á africaans  og í þýska skólanum á þýsku.  En
núna er kennt á ensku í öllum skólunum en áhersla lögð á fyrrgreind tungumál
samt sem áður.  Skólarnir eru ágætir þar eru kennd sömu fög og við þekkjum
úr okkar umhverfi.  Auðvitað þykja skólarnir misgóðir en það er nú önnur
saga.  Agi er mikill og skólabúningar skylda.  Krakkarnir eru stundum
flengdir ef þurfa þykir, rekin úr skólum í styttri eða lengri tíma og fall
er mögulegt á öllum stigum náms.  Það vel hægt að falla í tíuára bekk og
sitja aftur næsta ár. Agavandamál eru ekki mikil.  Kennsla er oft á tíðum
páfagaukalærdómur með spurningum og svörum.  Upp úr skilningi er oft minna
lagt upp úr."
"Svo til allar fjölskyldur sem búa hér hafa aðgang að netinu svo það er
ekkert vandamál."
                                                                                Breki Karlsson

Í Svíþjóð eru skólayfirvöld skyldug til þess að bjóða nemendum, sem tilheyra tungumálaminnihlutahópum, móðurmálskennslu. Þessi réttindi eru takmörkuð; það verða að vera að minnsta kosti 5 nemendur, sem tala viðkomandi tungumál búsettir innan marka bæjarfélagsins, tungumálið verður að vera lifandi talmál á heimili viðkomandi nemanda og það verður að vera hægt að ná í hæfan kennara.

Þessar reglur hafa víðast verið notaðar til þess ítrasta til þess að koma í veg fyrir að nemendur fái móðurmálskennslu. Ástæðan er sú, að skólarekstur í Svíþjóð er á vegum sveitarfélaga, og flest sveitarfélög hafa gert hvern skóla út af fyrir sig að sjálfstæðri rekstrareiningu. Móðurmálskennslan er kostnaðarliður, og keppir við annað skólastarf um fjárveitingar. Móðurmálskennslan hefur því verið látin mæta afgangi, nema í sveitafélögum þar sem tungumálaminnihlutar ráða yfir einhverjum atkvæðafjölda í sveitrastjórnarkosningum. Reglan um 5 nemendur í kennsluhóp hefur komið sérstaklega illa við Íslendinga, þar sem þeir búa mjög dreift.

Þetta hefur haft þær afleiðingar, að íslenskum móðurmálsnemendum í sænskum grunnskólum hefur fækkað úr yfir 700 árið 1990 til undir 400 nemendur árið 1995. Fyrir íslenskt málsamfélag hefur þetta sömu þýðingu og ef erlent ríki hefði gert loftárás á Ísland og varpað sprengjum á íslenskan grunnskóla með 300 nemendum. Móðurmálskennslan hafði þýðingu fyrir íslenskt skólakerfi, þar sem flest íslensk börn í Svíþjóð flytja síðar til Íslands og setjast í íslenskan skóla.

Í Uppsölum hefur tíðkast að skólar áætluðu eina 40 mínútna kennslustund á 5 nemendur og deildu síðan í 40 með 5 til þess að fá kvóta á hvern nemanda. Það var síðan á ábyrgð kennarans að koma nemendum saman í kennsluhópa. Dæmi eru um, að nemendur hafi orðið að taka á sig klukkutíma ferðir til þess að fá 40 mínútna kennslu. Þess eru einnig dæmi, að nemandi hafi fengið 8 mínútna kennslu á viku. Nú er þó kennslan í Uppsölum hægt og sígandi á uppleið aftur.

Það sem við getum lært af þessari reynslu, er að við getum ekki treyst því að erlendir aðilar tryggi það að íslenskumælandi börn haldi móðurmáli sínu. Til þess þarf átak allra, sem bera hag barnanna og íslenskrar tungu fyrir brjósti.
                                                                                                           Grettir