thorracloze
Gap-fill exercise
Á Íslandi er siður að halda þorrablót í febrúar. Þorrablót er veisla, þar sem
Íslendingar
hefðbundinn íslenskan mat,
brennivín,
íslensk lög, kveða vísur og
gömlu dansana. Fyrstu þorrablótin voru
haldin í kaupstöðum á Íslandi á nítjándu öld. Það var fólk, sem hafði flutt úr
sveitunum í kaupstaðina á Íslandi, sem hélt þau. Líklega vildi fólkið fá að
bragða matinn, sem það borðaði heima í sveitinni og hitta
úr
sveitinni. Þorrablótin voru síðan haldin af átthagafélögum, sem vildu
minnast heimabyggðarinnar og sveitunganna. Íslendingar erlendis nota
þorrablótin til að halda upp á íslenska
og borða íslenskan mat.
Þegar Ísland var dönsk nýlenda, var Íslendingum bannað að
salt.
(Annars hefðu þeir getað saltað fisk og selt til annarra landa. Þá hefðu þeir
getað grætt eigin peninga og orðið sjálfstæðir.) En Íslendingar notuðu aðrar
aðferðir við að
mat. Maturinn var reyktur, þurrkaður, súrsaður eða
kæstur. Flestir þorramatsréttir eru gerðir með þessum aðferðum.
Áður voru
skorsteinar á eldhúsunum á Íslandi. Maturinn var
á
hlóðum. Reykurinn fyllti eldhúsið og fór út um gat á þakinu en var ekki
leiddur upp
stromp. Eldhúsið var fullt af reyk. Margar konur urðu
blindar um miðjan aldur af reyknum. Lambakjöt, bjúgu, rauðmagar, og annar
matur var
upp í þaksperrurnar og reyktur þar. Hangikjöt er enn
talið besti veislumatur á Íslandi. Nú á tímum framleiða Íslendingar reyktan
lax í reykhúsum til útflutnings.
Harðfiskur er
fiskflök af þorski, ýsu eða steinbít. Harðfiskurinn er
rifinn og borðaður þurr, án þess að vera matreiddur á nokkurn hátt. Oft er
borðað smjör með honum eins og með brauði. Unga fólkið á Íslandi borðar
harðfisk. Hann er seldur í sjoppum og kvikmyndahúsum í plastpokum
eins og poppkorn eða sælgæti. Hann er
þorramatur. Hann er léttur
og næringarríkur og er oft notaður sem nesti í ferðalögum á sumrin.
Súrmeti var búið til á þann hátt, að matur var
í tunnu með
mjólkursýru. Á þorrablótum eru borðaðir súrir hrútspungar, lundabaggar,
blóðmör, lifrarpylsa og annað súrt. Súrhvalur er
góður. Það er
súrsað hvalspik. Súrmetið var áður geymt í tunnu á bæjunum og borðað í öll
mál. Margir íslendingar borða
hafragraut með súru slátri (blóðmör
eða lifrarpylsu) á hverjum morgni.
Hákarl er venjulega
. En ef hann er grafinn niður í fjörusand í nokkra
mánuði yfir veturinn, rotnar hann á sérstakan hátt og fær sterkt bragð, sem
minnir á sterkan ost. Það er kallað kæstur eða verkaður hákarl. Íslendingum
finnst hákarl góður með brennivíni. Sumir hafa
að selja hákarl í
Evrópu og kalla hann fiskost (fromage de poisson). Skata er líka kæst. Á
Vestfjörðum var
að borða kæsta skötu á Þorláksmessu (23.
desember).
Það er mjög sterk lykt af kæstri skötu og hákarli. Íslenskir stúdentar erlendis
hengja
plastpoka út um gluggana sína. Í þeim er þorramaturinn og
jólamaturinn. Það er ekki
að hafa hann innanhúss eða í kæliskápum í
húsum, þar sem annað fólk en Íslendingar býr.
Íslendingar borðuðu áður
því allt af sauðkindinni. Vélindu voru fyllt
með kjöti og soðin og borðuð í sláturtíðinni eða súrsuð og barkinn var líka
borðaður soðinn eða súrsaður. Íslendingum finnast svið góð. Svið eru
lambahöfuð, sem eru sviðin yfir eldi eða með logsuðutæki til þess að brenna
burt ullina, og síðan soðin með salti. Mörgum finnast augun best, en mestur
matur er í kjömmunum og tungunni. Í tungunni er
bein, sem heitir
málbein. Ef ómálga barn er á heimilinu á að brjóta það í þrjá hluta. Annars
verður barnið mállaust.
Með þorramatnum er borin fram rófustappa, kartöflujafningur og
flatrúgbrauð með smjöri. Það er
grænmeti borið fram með þorramat,
það er ekki íslenskur matur. Íslendingafélagið í Amsterdam hélt einu sinni
þorrablót og fékk hollenskan kokk til að framreiða matinn. Hann setti fram
grænmeti með þorramatnum, og Íslendingunum
það hneyksli.
Á þorrablótum eru haldnar ræður og færð fram skemmtiatriði og leikþættir.
Það er sungið mikið af íslenskum þjóðlögum. Margir kunna lögin utanbókar,
en það eru líka oft
fram söngbækur á borðin. Á eftir dansa
Íslendingarnir gömlu dansana með harmoníkuundirleik. Það er drukkinn bjór
með matnum og brennivín. Þorrablótið stendur oft alla nóttina.
Þorri er
mánuður ársins. Eftir þorrann var oft maturinn búinn og
líka heyið handa dýrunum. Síðan gat komið hungursneyð. Mörgum finnst það
ef til vill skrýtið, að Íslendingarnir átu
besta matinn á þorrablótinu og
sultu síðan. En þetta getur verið dæmigert íslenskt viðbragð; að éta sig vel
saddan áður en hungrið kom. Með því gat maður storkað örlögunum.