Hestar


Áður voru engir bílar til á Íslandi. Þá ferðuðust íslendingar á hestum. Íslensku hestarnir eru komnir frá hestum, sem víkingarnir tóku með sér til Íslands fyrir ellefu hundruð árum. Þeir hafa ekki blandast öðrum hestum.
Hestarnir voru áður notaðir til að smala fé, flytja hey og vörur, en nú eru hestar á Íslandi mest notaðir sem reiðhestar eða seldir til annarra landa. 

Stundum eru hestarnir látnir ganga úti allan veturinn. Það eru fá önnur dýr sem geta lifað utanhúss á Íslandi allt árið. Þeir verða loðnir á veturna, en missa feldinn á vorin. Þá þarf að kemba þá og klippa faxið og taglið.

Það þarf að temja hesta áður en þeir vilja bera hnakk og beisli og mann. 
Íslenski hesturinn hefur fimm mismunandi ganga. Þeir heita brokk, tölt, skeið, stökk og valhopp. Sumir hestar hafa svo þýðan gang, að knapinn getur haldið á fullu glasi og það skvettist ekkert úr því, þó hesturinn hlaupi hratt. En sumir hestar geta verið hastir eða styggir. 

Áður voru engar brýr yfir árnar á Íslandi. Íslensku hestarnir hafa lært að vaða og synda með mann á bakinu yfir hættuleg stórfljót, jafnvel jökulár. Einn maður sagði frá: "Þú situr á hestinum úti í miðri á. Þú sérð ekki botninn.því vatnið er leirugt jökulvatn. Botninn er ójafn og vatnið er kalt. Ef þú dettur í ána, getur þú frosið í hel. Það eru stórir ísjakar í ánni, sem geta rekist á hestinn og þig. Hesturinn hikar og leitar að réttri leið með hófunum. Allt í einu fer hann að synda með þig á bakinu. Þú getur ekkert gert, það er bara hesturinn, sem veit hvað á að gera. Þú lokar augunum og heldur þér fast í hnakkinn. Ískalt vatnið skolast yfir ykkur. Eftir langa stund finnur hesturinn botn. Þið komið að hinum bakkanum og gangið á þurrt." 

Íslenskir hestar geta næstum því klifrað. "Ég var 10 ára þegar ég fór á hesti um fjallshlíð eftir mjóum stíg. Beint upp frá mér var hundrað metra bjarg og annað eins beint niður. Stígurinn var ójafn og á honum voru stórir steinar. Allt í einu gengur hesurinn upp brekku. Og svo niður brattan halla. Ég lokaði augunum. En hesturinn gekk eins og á gólfi."

Íslenski hesturinn hefur bjargað lífum margra íslendinga í 1100 ár. Þeir elska hestinn sinn. Það er sagt, að íslendingar yrki fleiri ljóð um hestana sína en um konurnar sínar. Þeir vilja reyna að vernda hestinn óbreyttan.
Það er bannað að flytja graðhesta út frá Íslandi. En í Þýskalandi eru menn að reyna að rækta hesta með því að para íslenskar hryssur með hestum frá öðrum löndum. Folöldin verða notuð til að krossrækta falska íslenska hesta.



 
 

Declination exercise 1
Declination exercise 2
 Gap filling exercise

Vocabulary


allt árið = all year
allt í einu = suddenly
annað eins
= another just like it
annarra = other
augu = eyes
áður = before
bakki = riverbank
á bakinu = on his back
bannað = forbidden
beint upp  = straight up
beisli = bridle
bera = carry
botn = bottom
bjarg = steep cliff
bjarga = save
blandast = mixed with
brekka = slope
brokk = ?????
brýr = bridges
detta = fall 
dýr = animals
ekkert = nothing
eru látnir ganga úti =
are kept outdoors
falska = fake
fax = mane
fá = few
feldinn = the fur
ferðuðust = travelled
fé = sheep
finnur = finds
fjallshlíð 
= moumtain slope
flytja = transport
folald = colt
frjósa í hel 
= freeze to death
fullur = full
gang = pace 
geta lifað = can live
glas = glass
gólf = floor
graðhestur = stallion
halla = down slope
hastur = tough going
hey = hay
hika = hesitate
hlaupa = run
hnakkur = saddle
halda fast = hold firmly
hinum = the other
hófar = hoofs
hratt = fast
hryssa = mare
í miðri = in middle of
hættuleg = dangerous
ísjakar = ice flakes
ískalt = ice cold
jökulár = glacial rivers
jökulvatn = glacial water
kemba = komb
klifra = klimb
klipa = cut
knapi = jockey
krossrækta 
= cross breed
landa = countries
leið = way
leirugt = muddy
leita = search
ljóð = poem
loðnir = hairy
loka = shut
með því að = by
niður = down
notaðir = used
næstum því = almost
mismunandi = different
missa = loose
mjóum = narrow
óbreyttan = unchanged
ójafn = uneven
para = mate
reiðhestur = riding horse
rekast á = collide with
rétt = right
reyna = try
rækta = breed
sagði frá = told about
seldir = sold
skeið = ?????
skolast = floods
skvettast = get spilled
smala = round up
steinar = rocks
stórfljót = big rivers
stund = while
stundum = sometimes
styggur = nervous
stökk = ?????
synda = swim
stíg = path
tagl = horsetail
temja = tame/ break in
tölt = ?????
utanhúss = outdoors
úr því = out of it
vaða = wade
valhopp = ????
vatn = water
vernda = preserve
vilja = want to
vorin = spring 
vörur = goods
yrkja = make poetry
það þarf = one has to
þó = though
þurrt = dry land
þýðan = soft
Þýskaland = Germany
önnur = other

Declination of some common male nouns
ending with "- ur".

Singular
(horse) 
(dog)
(fish)
(knife)
(saddle)
(boat)
Nominative
hestur
hundur
fiskur
hnífur
hnakkur
bátur
Accusative
hest
hund
fisk
hníf
hnakk
bát
Dative
hesti
hundi
fiski
hníf 
hnakki
bát
Genitive
hests
hunds
fisks
hnífs
hnakks
báts
Plural
 
Nominative
hestar
hundar
fiskar
hnífar
hnakkar
bátar
Accusative
hesta
hunda
fiska
hnífa
hnakka
báta
Dative
hestum
hundum
fiskum
hnífum
hnökkum
bátum
Genitive
hesta
hunda
fiska
hnífa
hnakka
báta

Öll réttindi áskilin. © Skrudda